Rak jelita grubego (łac. carcinoma coli et recti, nowotwór jelita grubego) to nowotwór złośliwy rozwijający się w okrężnicy, wyrostku robaczkowym lub odbytnicy.

Jelito grube (okrężnica) i odbytnica są końcowymi częściami układu pokarmowego człowieka. W głównej mierze są odpowiedzialne za wchłanianie wody oraz formowanie stolca.

 

Rak jelita grubego (łącznie z odbytnicą) zajmuje drugie miejsce w zachorowaniach na nowotwory złośliwe zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Stanowi drugą przyczynę zgonów u mężczyzn (po raku płuca) i trzecią (po raku sutka i szyjki macicy) u kobiet. Zgodnie z raportami na podstawie danych Centrum Oknologii  (http://85.128.14.124/krn) w 2006 roku na nowotwór złośliwy okrężnicy zachorowało w Polsce 4090 mężczyzn i 3758 kobiet. Najwięcej zachorowań zarejetrowano wśród osób w wieku 65-79 u obu płci.

Ogółem w Polsce rozpoznaje się rocznie ok. 11 tys. przypadków raka jelita grubego i odbytnicy. Z powodu tego nowotworu co roku umiera 8 tys. chorych. Współczynnik śmiertelności w krajach Europy Zachodniej i Stanach Zjednoczonych wynosi 60%. Jednak wcześnie wykryty daje prawie 100% szans na wyleczenie.

 

Rak okrężnicy i odbytnicy stał się chorobą cywilizacyjną i dotyczy przede wszystkim osób po 50 rż., ale może występować również u osób młodszych. Dzisiejszy tryb życia sprawia, że coraz większa grupa osób jest narażona na tę chorobę. Badania profilaktyczne powinna wykonywać zasadniczo każda osoba po 35 roku życia, a w przypadku osób powyżej 50 lat to konieczność.

 

W pierwszym stadium choroba rozwija się najczęściej bezobjawowo, dlatego bez badań profilaktycznych są niewielkie szanse na wczesne wykrycie. Wszelkie zmiany w jelitach powinny nas zaniepokoić.

 

Czynniki ryzyka powstawania raka okrężnicy i odbytnicy:

1. Czynniki genetyczne – gruczolakowata polipowatość rodzinna, występowanie raka jelita grubego u osób najbliżej spokrewnionych, zespół niepolipowatości (Lyncha)
2. Dieta – tłuszcze zwierzęce, dieta bogatobiałkowa
3. Przewlekłe choroby zapalne jelit
4. Wiek ponad 40 lat
5. Palenie papierosów
6. Zespolenie moczowodowo-esiczne
7. Streptococcus bovis (ziarenkowiec)

Przyczyny powodujące powstanie raka jelita grubego wiążą się z częstym spożywaniem konserwowanej środkami chemicznymi żywności, peklowanych i wędzonych przetworów mięsnych oraz z dietą ubogą w składniki resztkowe zawarte w jarzynach, owocach i produktach zbożowych. Ryzyko

Objawy tej choroby nie są swoite, jednak objawy które powinny być diagnozowane to domieszka świeżej krwi w stolcu oraz nagła zmiana rytmu wypróżnień. Uczuciu parcia na kiszkę stolcową towarzyszą zaparcia na przemian z biegunkami. Dostyć czesto w stolcu pojawia się śluz i krew. Wraz z rozwojem choroby pojawiają się następne objawy takie jak bóle brzucha, gorączka o nieznanej etiologii, zmniejszenie masy ciała, przewlekła niedokrwistość. Do poźnych objawów należy niedrożność oraz guz wyczuwalny przez powłoki brzuszne.

Objawy:

- Zmiana w regularności oddawania stolca

- Biegunka, zatwardzenie, uczucie niepełnego wypróżnienia

- Krew w stolcu, zarówno jasno czerwona jak i bardzo ciemna

- Wąskie ("ołówkowate") stolce

- Uczucie pełności, ból brzucha

- Utrata wagi bez wyraźnej przyczyny

- Uczucie ciągłego zmęczenia

- Wymioty

 

Osoby, które zauważają u siebie opisywane objawy, powinny udać się do lekarza i poddać badaniom specjalistycznym, ponieważ od wczesnego rozpoznania choroby zależy możliwość jej wyleczenia.

Jak zminimalizować ryzyko zachorowania?

Badania naukowe mówią, że rak jelita grubego bardzo często wywodzi się z łagodnych polipów, w związku z czym wczesne wykrycie i usuniecie może zapobiec powstaniu raka. Inne badania próbują znaleźć powiązanie miedzy występowaniem raka a paleniem tytoniu, aktywnością fizyczna, zmniejszeniem spożycia alkoholu, czy stosowaniem pewnych lęków. Obecnie uważa się, ze dieta bogata w błonnik zmniejsza ryzyko zachorowania.

 

1. Badanie per rectum

podczas którego lekarz wprowadza palec do odbytnicy przez odbyt, by sprawdzić czy nie ma tam nieprawidłowości. Pomimo swojej prostoty jest to bardzo ważne i podstawowe badanie, jako ze nawet do 75% raków odbytnicy jest wyczuwalne podczas tego badania, co stanowi w sumie około 20% raków jelita grubego i odbytnicy. Inna zaleta jest możliwość jednoczesnego zbadania prostaty.

 

2. Badanie na krew utajoną w kale

Często polipy krwawią, a badanie to może wykazać czy w stolcu znajduje się krew, nawet bardzo mała ilość niewidoczna gołym okiem.

 

3. Sigmoidoskopia

Jest badaniem, które polega na wziernikowaniu dolnej części jelita grubego oraz odbytnicy za pomocą sigmoidoskopu.

 

4. Kolonoskopia

Badanie podobne do powyższego, ale obejmujące cale jelito grube i odbytnice.

 

Zarówno podczas sigmoidoskopii i kolonoskopii, w razie obecności polipa, możliwe jest jego usuniecie, ponadto możliwe jest pobranie małego wycinka podejrzanej tkanki (biopsja) w celu mikroskopowej oceny przez histopatologa.

 

Nowością we wczesnym diagnozowaniu raka jelita grubego jest test Tumor M2-PK. Test Tumor M2-PK wykrywa zmiany w jelitach, w tym stany przednowotworowe takie jak polipy - te powyżej 1 cm i gruczolaki oraz raka jelita grubego, już we wczesnym stadium. Tumor M2-PK jest bezbolesny i bezinwazyjny, a badanie jest proste.

 

Leczenie

Wybór metody leczenia jest uzależniony od wielu czynników w tym od rozmiaru nowotworu, zaawansowania, umiejscowienia, czy ogólnego stanu zdrowia chorego.

 

Leczenie operacyjne

Najczęstszy sposób postępowania, mający na celu usunięcie zmiany chorobowej. Zwykle chirurg usuwa chora cześć jelita wraz z marginesem zdrowej tkanki oraz węzłami chłonnymi. Wykorzystuje się także chemioterapię, radioterapię oraz immunoterapię.

Alicja Krauze

 

Poprzedni artykuł Następny artykuł

Dodaj swoją opinię

1. 

   Emilcia_89

   Data dodania:

   04 Sierpień 2009

   Niestety ciezko uciec przed rakiem..

Swoje opinie wyrażać mogą tylko opini zarejestrowane w serwisie

Załóż konto i/lub Zaloguj się