Niedokrwistość spowodowana niedoborem żelaza jest to najbardziej powszechne i najczęściej występujące schorzenie hematologiczne na świecie. Żelazo jest unikalnym i niezastąpionym środkiem odżywczym niezbędnym do życia. Erytrocyty
Erytrocyty to najliczniejsze komórki krwi, które krążą w naczyniach krwionośnych dostarczając tlen każdej komórce. Erytrocyty (rwinki czerwone) są komórkami krwi wytwarzanymi w szpiku czerwonym, który znajduje się w kościach czaszki, kręgach, żebrach oraz mostku. Erytrocyty żyją 120 dni. Starzejące się i gorzej wypełniające swą funkcję erytrocyty ulegają rozpadowi głównie w śledzionie. Główną funkcją erytrocytów zawierających hemoglobinę jest transport tlenu do tkanek i odprowadzenie z nich dwutlenku węgla. 
Niedobór żelaza (Fe) prowadzi do upośledzenia produkcji krwinek czerwonych i do pojawienia się krwinek zawierających mało barwnika.
W procesie powstawania krwinki niezbędne jest żelazo, gdyż jest ono składnikiem budowy hemoglobiny- białka wypełniającego krwinkę czerwoną, które bierze udział w transporcie tlenu do komórek i dwutlenku węgla z tkanek do płuc.
Niedobór Fe może być spowodowany zmienioną czynnością błony śluzowej przewodu pokarmowego, która nie zabezpiecza prawidłowego wchłaniania żelaza. Jest to samoistna niedokrwistość z braku żelaza, mająca tło dziedziczne. 
Innymi przyczynami mogą być np. niedostateczny dowóz Fe w pokarmach, ciąża, po usunięciu żołądka - upośledzenie wchłaniania żelaza wskutek zmniejszenia wydzielania kwasu solnego. Są to wtórne niedokrwistości z niedoboru żelaza.
Objawy anemii 
- Osłabienie
- Łatwe męczenie się
- U osób starszych ból za mostkiem
- Skłonność do nadmiernej drażliwości 
- Zaburzenia snu (bezsenność lub nadmierna senność)
- Spadek ciśnienia
- Kołatanie serca
- EKG - cechy niedokrwienia (niedotlenienia)
Niedokrwienie z niedoboru żelaza ma dodatkowe cechy, m.in. zmiany ze strony przydatków skóry:
- Przedwczesne siwienie
- Łamliwość paznokci, rozwarstwianie 
- Rozdwajanie i wypadanie włosów
- Objawem dodatkowym jest
- Chrypka poranna - objaw bardzo niecharakterystyczny
- Pica - opatrzne łaknienie, np chęć zjedzenia muru bądź ziemi
- Metabolizm żelaza

Zwykła dieta dostarcza dziennie około 15 mg żelaza, z czego wchłania się 5 - 10 %. Proces ten zachodzi głównie w dwunastnicy i początkowej części jelita cienkiego. Dorosła osoba ma do 3 - 5 % żelaza
Najwięcej żelaza potrzebują :
- kobiety w ciąży
- wegetarianie
- kobiety w okresie przekwitania
- kobiety w okresie rozrodczym (obfite miesiączki)
- osoby cierpiące na żylaki przełyku, odbytu
- osoby mające zespół złego wchłaniania
Niedobór żelaza najczęściej występuje w:
- Okresie przekwitania
- Okresie ciąży i karmienia
- Okresie wzrostu
Do niedokrwistości dochodzi wtedy, kiedy jest nadmierna utrata żelaza:
- u młodych kobiet miesiączkujących
- u starszych osób które podkrwawiają z odbytu, z dróg rodnych, moczowych - w niewielkich ilościach ale przez długi okres czasu
- przez złe wchłanianie - zespoły złego wchłaniania - dobra dieta lecz żelazo źle się wchłania

Ustrój traci około 1 mg żelaza z moczem, kałem, potem oraz z komórkami złuszczającymi się ze skóry i przew. pokarmowym.

Dodatkowe straty w czasie miesiączki to około 20 mg miesięcznie.

Kliniczne cechy niedoboru żelaza objawiają się nierzadko bólami głowy, szumem w uszach, charakterystycznymi zajadami.

W badaniu lekarz może stwierdzić bladość (ogląda czy spojówki i śluzówki są blade, a także kontoluje język).  
Dobowe zapotrzebowanie na żelazo
Mężczyźni - 1mg
Młodzież 2-3mg  
Kobiety 2-3mg  
kobiety w ciąży 3-4mg
dzieci 1mg
niemowlęta 1,5 mg
Czynniki ryzyka rozwoju niedokrwistości
Wiek - niemowlęta (wcześniaki), młodzież, kobiety w wieku pomenopauzalnym
Płeć - zwiększone ryzyko u kobiet
Okres rozrodczy - obfite miesiączki
Nerki - krwiomocz
Przewód pokarmowy - zmiany łaknienia lub masy ciała, krwawienia z odbytnicy
Aspiryna - może powodować niedobory żelaza, owrzodzenia
Badania
Morfologia + rozmaz + hematokyt

Poziom żelaza Poziom ferrytyny (białko wiążące żelazo i stanowiące zapas jonów żelaza)

Poziom witaminy B12, foliany

Krew utajona w stolcu

Mocz - utajone krwawienie

Fiberoskopia i/lub kontrastowe badanie przewodu pokarmowego

Scyntygrafia izotopowa układu kostnego
Przy niedokrwistości krwinki czerwone są mniejsze ( 7,5 mikrometra to prawidłowe) , mają niedobarwienie. Przy niedokrwistości u osób starszych trzeba wykluczyć chorobę nowotworową.
Żeby nie zabrakło żelaza
Dobrym źródłem żelaza w pożywieniu są mięso, wątroba, żółtko jaja kurzego, rośliny strączkowe, podroby, natka pietruszki. Średnie zawartości tego pierwiastka znajdują się w rybach i orzechach. Żelazo dzieli się na hemowe - występujące głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego i niehemowe - zawarte głównie w produktach roślinnych. Ten podział ma znaczenie, ponieważ żelazo hemowe jest lepiej przyswajalne.
W każdym posiłku powinniśmy uwzględnić warzywa i owoce o dużej zawartości witaminy C, gdyż zwiększa ona wchłanianie się żelaza. Szczególnie bogate w witaminę C są: papryka czerwona, natka pietruszki, brokuły, pomidory, truskawki, czarne porzeczki i cytrusy.
Oprócz tego, dobrze jest ograniczyć picie kawy i herbaty w czasie posiłków, ponieważ zawierają związki, które hamują wchłanianie żelaza z przewodu pokarmowego.

Przy wyborze preparatu żelaza, które mamy przyjmować doustnie, warto zwócić uwagę na żelazo wysoko przyswajalne tzw. chelatowane żelazo. Przy wyborze odpowiedniego preparatu żelaza poradź się farmaceuty.

Red. Alicja Krauze

Poprzedni artykuł Następny artykuł

Dodaj swoją opinię

1. 

   dorota19791

   Data dodania:

   06 Marzec 2009

   No ja karmiac piersia chyba mam niedokrwistosc... musze isc na badania...

2. 

   amilena

   Data dodania:

   07 Marzec 2009

   Dlatego warto jeść pokarmy zawierające żelazo- jak np. mięso, wątroba, żółtko jaja kurzego, rośliny strączkowe, podroby, natka pietruszki, banany. Ale oczywiście badania zawsze należy zrobić- chociażby po to, aby się upewnić o braku jakiejś dolegliwości...

3. 

   Emilcia_89

   Data dodania:

   09 Marzec 2009

   Musimy racjonalnie odżywiac sie! Tak, aby nie brakowało nam zadnych witamin..

4. 3 z 3 opinii. Załóż konto i/lub Zaloguj się aby zobaczyć wszyskie

Swoje opinie wyrażać mogą tylko opini zarejestrowane w serwisie

Załóż konto i/lub Zaloguj się