VI kampania "Hospicjum to też życie"

Wiele osób uważa, że hospicjum to miejsce gdzie ludzie " przychodzą " umierać... Czy tak jest naprawdę? Brak lekarzy, pieniędzy i wolontariuszy to problemy wielu polskich hospicjów. Z apelem o niesienie im pomocy co chwila występują media regionalne i ogólnopolskie. 

Opieka hospicyjna - podstawowe terminy

Hospicjum
(ang. hospitality - gościnność, hospital - szpital, hostel - gościniec). Może oznaczać instytucję lub opiekę domową, udzielanie gościny, miejsce udzielania gościny, opieki osobom ciężko chorym, u kresu życia Pierwsze nowoczesne hospicjum - Hospicjum Św. Krzysztofa w Londynie, powstałe w 1967 roku z inicjatywy Dame Cicely Saunders, stało się domem otaczającym płaszczem wszechstronnej opieki chorych terminalnie i wpłynęło na wypracowanie późniejszych form opieki, w tym również domowej i dziennej. Stało się również światowym ośrodkiem edukacji dla personelu medycznego i wolontariuszy. Doświadczenia tego i innych hospicjów brytyjskich dostarczyły argumentów na ważne znaczenie doustnej morfiny, doskonałego analgetyku, który jest podstawowym, przy umiejętnym dawkowaniu bezpiecznym, nie wywołującym uzależnienia psychicznego (narkomanii) lekiem u większości chorych z bólami nowotworowymi, jak również u chorych z dusznością. 
Opieka paliatywna i hospicyjna zgodnie z definicją WHO stanowią ten sam rodzaj opieki, cechującej się wszechstronnością aktywnych działań (holistyczna opieka) mających na celu zaspokojenie wielorakich cielesnych, psychicznych, socjalnych i duchowych potrzeb chorych z niepoddającą się leczeniu przyczynowemu, zagrażającą życiu, postępującą chorobą oraz zapewnienie wsparcia ich rodzinom podczas choroby i w okresie osierocenia po śmierci bliskiej osoby.

Interdyscyplinarny zespół hospicyjny
Zespół specjalistów i wolontariuszy, do zadań którego należy leczenie bólu, duszności, nudności, wymiotów i innych dokuczliwych objawów, łagodzenie lęku i depresji, przeciwdziałanie osamotnieniu i izolacji oraz ofiarowanie wsparcia duchowego. Celem działań wielodyscyplinarnego zespołu jest dążenie do poprawy jakości szybko uciekającego życia.

Jakość życia
Podstawowym celem opieki paliatywnej jest uzyskanie optymalnej jakości życia. Koncepcja ta jednak pozostaje trudna do zdefiniowania i do pomiaru u chorych z zaawansowaną chorobą. Narzędzia służące do pomiaru w badaniach podczas leczenia przyczynowego, w większości nie mogą być zastosowane w opiece paliatywnej, szczególnie ze względu na nieuwzględnianie problemów duchowych pod koniec życia. Dlatego najlepszy jest pomiar jakości życia oparty na preferencjach chorych.

Opieka duchowa
Koncentruje się na zagadnieniach poszukiwania sensu/znaczenia oraz pytaniach dotyczących egzystencji i religii, które są często zadawane przez chorych z zaawansowaną, postępującą chorobą i ich rodziny. Nie jest ograniczona do chorych, którzy wyznają religię, ale skierowana do wszystkich, zarówno wierzących jak i niewierzących chorych i ich rodzin, zarówno przed, jak i po śmierci bliskiej osoby.

Opieka paliatywna
Opieka paliatywna (wg WHO) jest aktywną, wszechstronną i całościową opieką nad pacjentami chorującymi na nieuleczalne, postępujące choroby, w końcowym okresie życia. Otacza jak płaszczem (łac. palium - płaszcz) nieuleczalnie chorych oraz ich rodzinę. Jej celem jest poprawienie jakości życia chorych i ich rodzin. Opieka paliatywna obejmuje zwalczanie bólu trudnego do opanowania i innych objawów somatycznych, łagodzenie cierpień psychicznych, duchowych i socjalnych oraz wspomaga rodziny chorych tak w czasie trwania choroby, jak i w okresie osierocenia. Opieka paliatywna jest specjalistycznym świadczeniem medycznym. 

Stan terminalny
Jest to ostatni okres życia chorego (łac. terminus – granica, kres), w którym badania diagnostyczne i leczenie przyczynowe często tracą na znaczeniu, z wyjątkiem sytuacji, w których nagłe pogorszenie stanu chorego może być wywołane przyczyną, której skorygowanie przyniesie istotne korzyści kliniczne. Świadczenia zdrowotne w opiece paliatywnej zapewniane są w zależności od potrzeb, przez wielodyscyplinarny zespół osób przygotowanych do opieki nad chorym umierającym. 

Warunki objęcia chorego opieką paliatywno/hospicyjną
• udokumentowane zakończenie leczenia przyczynowego,
• rozpoznanie lekarskie terminalnej fazy choroby przez lekarza hospicjum,
• zgoda pacjenta lub jego rodziny wyrażona na piśmie.

Lekarz hospicjum domowego świadczy usługi na rzecz pacjenta nie rzadziej niż raz w tygodniu (1-1,5 godz.), pielęgniarka nie rzadziej niż 3 razy w tygodniu (3-4 godz.), pozostali członkowie zespołu w zależności od potrzeb pacjenta. W trakcie sprawowania opieki chorzy i ich rodziny/opiekunowie otrzymują podczas każdej wizyty dokładne, pisemne zalecenia odnośnie dalszego postępowania/leczenia. Dostają także numery telefonów dyżurnego personelu hospicjum domowego.

Wolontariat 
„Bezpłatne, dobrowolne, świadome działanie na rzecz innych, wykraczające poza więzi rodzinno-koleżeńsko- przyjacielskie” (definicja za www.wolontariat.org.pl).

W hospicjach rozróżniamy wolontariat medyczny i akcyjny. Wolontariusz medyczny ma bezpośredni kontakt z pacjentem, pomagając przy zabiegach pielęgnacyjnych, karmieniu, a przede wszystkim – towarzysząc mu. Do tego rodzaju pomocy kierowane są jedynie pełnoletnie osoby, które przeszły specjalistyczny kurs. Natomiast wolontariuszem akcyjnym może zostać praktycznie każdy. Taki wolontariusz nie ma bezpośredniego kontaktu z pacjentem, pomaga jednak hospicjum podczas akcji charytatywnych lub w codziennym jego funkcjonowaniu. Bardzo często wolontariusze akcyjni w pracy na rzecz hospicjum wykorzystują umiejętności zawodowe i związane ze swoimi zainteresowaniami, np. zajmują się hospicyjnym ogrodem, prowadzą jego strony internetowe, zdobywają dla niego sponsorów itp.

Zadania opieki paliatywno/hospicyjnej
• zwalczanie wszechogarniającego bólu
• leczenie objawowe innych dolegliwości somatycznych i pielęgnacja
• łagodzenie cierpień psychicznych i duchowych
• pomoc w rozwiązywaniu problemów społecznych
• wspieranie rodzin w czasie trwania choroby i osierocenia 
• edukacja zdrowotna osób objętych opieką, członków ich rodzin oraz pracowników hospicjum.

CO POLACY WIEDZĄ I MYŚLĄ O HOSPICJACH
Na przełomie czerwca i lipca 2009 r. firma badawcza PBS DGA przeprowadziła na reprezentatywnej grupie 1072 dorosłych Polaków badania wolontariatu hospicyjnego. Badania te zostały zlecone przez Fundację Hospicyjną w ramach finansowanego przez Fundację PZU trzyletniego programu rozwoju wolontariatu hospicyjnego „Lubię pomagać”. Poniżej przedstawiamy skrócone wyniki tych badań:

- Dla 51% Polaków hospicja to umieralnie (62% w grupie wiekowej 60+)
- 91% Polaków zgadza się z tym, że hospicjum to też życie
- 52% z nas wie, że opieka hospicyjna jest dla pacjentów bezpłatna
- 71% Polaków uważa, że celem pracy zespołów hospicyjnych powinno być przywrócenie chorych do zdrowia
- 96% Polaków oczekuje od hospicjów, że będą dbały nie tylko o komfort fizyczny, ale także psychiczny i duchowy pacjentów
- 22% naszych rodaków nie chciałoby w swoim bliskim sąsiedztwie hospicjum
- 36% dorosłych Polaków nie wie, czy w ich mieście lub gminie funkcjonuje hospicjum
- 46% z nas deklaruje, że gdybyśmy mieli czas, a w naszej miejscowości działoby hospicjum, to moglibyśmy zostać jego wolontariuszami (52% kobiet, 38% mężczyzn, 32% osób w wieku 60+, 40% emerytów i rencistów)
- według 27% Polaków pod opiekę hospicjów swoich bliskich oddają osoby, które niewystarczająco mocno kochają tych bliskich (34% osób w wieku 59+, 33% osób z wykształceniem podstawowym, 34% mieszkańców wsi)
- 85% Polaków uważa, że wolontariuszami hospicyjnymi mogą być jedynie osoby bardzo odporne psychicznie
- 44% Polaków wolontariat hospicyjny widzi głównie jako zajęcie dla osób młodych (53% emerytów i rencistów, 55% osób w wieku powyżej 59 lat)
- 70% Polaków zgadza się z tym, że po odpowiednim przeszkoleniu i starannej selekcji wolontariuszami hospicyjnymi mogą być także w ramach resocjalizacji więźniowie
- 32% Polaków myśli, że wolontariuszami hospicyjnymi mogą być jedynie osoby z wykształceniem medycznym lub pielęgniarskim (43% osób w wieku powyżej 59 lat)
- 81% Polaków uważa, że do wolontariatu hospicyjnego nadają się jedynie osoby o wiele bardziej szlachetne, a zarazem odporne psychicznie niż ogół społeczeństwa,
- 14% dorosłych Polaków ma lub miało swoich bliskich pod opieką hospicjum,
- 36% Polaków zna hasło „Hospicjum to też Życie”.

VI kampania społeczna „Hospicjum to też Życie”

Nie podadzą leku i nie zdiagnozują choroby, ale upieką ciasto, przeczytają książkę lub w milczeniu i bez pośpiechu posiedzą przy łóżku. Bez nich hospicjum nie byłoby tak podobne do domu, a tak różne od większości szpitali. Wolontariusze. To dzięki nim o wiele łatwiej o uśmiech w miejscu, w którym kończy się życie.

Aby hospicjom nie zabrakło wolontariuszy, już po raz szósty Fundacja Hospicyjna organizuje kampanię społeczną „Hospicjum to też Życie”. Jej celem jest pokazanie Polakom, czym są hospicja, komu i w jaki sposób pomagają, ale też – jak każdy z nas może pomóc im i ich podopiecznym.

W tym roku szczególny akcent położony jest na zachęcenie do wolontariatu hospicyjnego osób, które mają już za sobą okres pracy zawodowej. Z doświadczeń hospicjów wynika bowiem, że osoby w wieku emerytalnym mają bardzo dużo do zaoferowania hospicjom. Co więcej, praca na rzecz innych może być dla nich cennym uzupełnieniem luki powstałej po przejściu na emeryturę, usamodzielnieniu się dzieci lub śmierci bliskiej osoby. Dla hospicjów wolontariusz w dojrzałym wieku to wolontariusz, który angażuje się na dłużej, posiada cenne doświadczenie zawodowe i życiowe, a także ma sporo wolnego czasu.

Jak wykazują badania przeprowadzone w tym roku przez Fundację Hospicyjną i PBS DGA na reprezentatywnej grupie 1072 dorosłych Polaków, spora część z nas nie angażuje się w wolontariat hospicyjny, ponieważ:
• nikt nam tego nie zaproponował (20% odpowiedzi),
• nie jesteśmy w stanie przebywać w towarzystwie osób umierających (18%),
• nie posiadamy umiejętności przydatnych w hospicjum (17%).

Zwłaszcza takim osobom chcemy powiedzieć, że:
• gorąco je zapraszamy do pracy w hospicjum i zapewniamy, że wolontariat to nie tylko pomoc potrzebującym, ale też wielka satysfakcja dla udzielających pomocy.
• wolontariat hospicyjny to nie tylko praca przy chorym, ale też pomoc w biurze, ogrodzie, transporcie sprzętu medycznego i rodzin chorych, organizowaniu akcji charytatywnych. Poza tym do bezpośredniego kontaktu z chorymi i ich bliskimi wolontariusze dochodzą stopniowo, zwykle dopiero w trakcie kilkumiesięcznego kursu medycznego, po szkoleniu z psychologiem i wielu rozmowach z pracownikami hospicjum i bardziej doświadczonymi wolontariuszami.
• prawie każdy z nas posiada umiejętności, które przydadzą się w hospicjum. Większość hospicjów potrzebuje pomocy kierowców, ogrodników, malarzy, pracowników biurowych, prawników, osób pracujących z młodymi wolontariuszami lub specjalizujących się w pozyskiwaniu finansów dla hospicjum itp. Oczywiście, bardzo cenni są dla hospicjów wolontariusze z doświadczeniem medycznym, ale brak takiego doświadczenia w żadnym stopniu nie przeszkadza w tym, żeby pomagać hospicjum i osobom chorym.

W VI kampanii „Hospicjum to też Życie”, jak co roku bierze udział ok. 100 ośrodków paliatywno-hospicyjnych z całego kraju. Ich pracownicy i wolontariusze zorganizują wydarzenia, które mają przybliżyć lokalnym społecznościom działalność i potrzeby hospicjów. Większość tych wydarzeń odbędzie się 10 października, w Światowy Dzień Hospicjów i Opieki Paliatywnej. Tego dnia wszystkie hospicja biorące udział w kampanii „Hospicjum to też Życie” włączą się w międzynarodową akcję „Głosy dla Hospicjów” i zorganizują koncert, podczas którego propagować będą opiekę hospicyjną. Koncerty te, w zależności od możliwości organizatorów, przybierają różne formy – od kameralnych wystąpień dla pacjentów hospicjów, przez amatorskie koncerty lokalnej młodzieży po zorganizowane z rozmachem koncerty charytatywne gwiazd polskiej muzyki. W dotychczasowych koncertach „Głosy dla Hospicjów” występowali już m.in. Stanisław Soyka, Urszula Dudziak, Raz Dwa Trzy, Lao Che, Renata Przemyk.

Poza koncertami „Głosy dla Hospicjów”, w październiku i listopadzie tego roku uczestnicy VI kampanii „Hospicjum to też Życie” organizują spotkania promujące wolontariat hospicyjny, dni otwartych drzwi w hospicjach oraz kursy dla wolontariuszy medycznych. Ważną rolę do odegrania mają media regionalne i ogólnopolskie, które przekazywać będą informacje na temat wolontariatu hospicyjnego oraz płynących z niego korzyści dla hospicjów, chorych i samych wolontariuszy.

Co roku jednym z patronów medialnych kampanii społecznej „Hospicjum to też Życie” jest Telewizja Polska. Dzięki temu wolontariatowi hospicyjnemu poświęcone były rozmowy w Studiu TVP1 7 listopada. Oficjalne zakończenie kampanii zaplanowane jest na 5 grudnia, w Międzynarodowy Dzień Wolontariusza.

Przydatne strony:
www.hospicja.pl – portal hospicyjny
www.wolontariat.hospicja.pl – wortal wolontariatu hospicyjnego
www.httz.pl – strona domowa Fundacji Hospicyjnej

 

Poprzedni artykuł Następny artykuł

Swoje opinie wyrażać mogą tylko opini zarejestrowane w serwisie

Załóż konto i/lub Zaloguj się