Artykuły

Tajemnicza fibromialgia FMS

Dodano:: 10 Luty 2010
Komentarzy:: 1

Fibromialgia to mało znana, dziwna choroba mięśni. Dlatego warto poznać jej objawy, by umieć pomóc sobie lub swoim bliskim. Coraz więcej dowiadujemy się o przyczynach tej choroby.

Według szacunków cierpi na nią około 2 procent społeczeństwa. Lekarze szacują, że w Polsce na fibromialgię może cierpieć od 1 do 2,5 miliona osób. Atakuje przede wszystkim kobiety w wieku 40–60 lat, ale również mężczyzn. Mogą być także dotknięte nią dzieci i wyraźnie już starsze osoby. Pewnym jest natomiast, że fibromyalgia nie jest chorobą ludzi ciężko pracujących fizycznie. Fibromialgia atakuje kobiety dziewięciokrotnie częściej niż mężczyzn. U około 20 procent chorych staje się ona przyczyną trwałej niepełnosprawności.

Czy jest fibromialgia?

Fibromialgia to przewlekłe schorzenie reumatyczne tkanek miękkich (ścięgien i mięśni). Jest schorzeniem tajemniczym, a jej przyczyna do końca nie jest nieznana. Często nazywana jest reumatyzmem mięśniowym, ponieważ towarzyszące chorobie dolegliwości dotyczą głównie mięśni. Może występować samodzielnie lub towarzyszyć innym schorzeniom, a bóle mogą dotyczyć jakiegoś obszaru albo całego ciała. Mimo to nie pojawiają się zmiany fizyczne stawów czy innych organów.

Do końca nie wiadomo skąd się bierze ta choroba. Wyodrębniono jednakże gen, który odpowiada za jej powstanie. Lekarze uważają, że pewną rolę odgrywa również sposób życia. Zaobserwowali bowiem częstsze przypadki zachorowań wśród pracoholików działających na granicy swojej wytrzymałości, a także u osób nadmiernie perfekcyjnych i po dramatycznych przeżyciach.

Fibromialgia jest schorzeniem, które opanowuje ciało i duszę, ponieważ dokuczliwy

ból wpływa na drastyczne pogorszenie samopoczucia, a niepokój chorego wzrasta

z powodu bezradności lekarzy, którzy rzadko rozpoznają chorobę. Fibromyalgia nie jednakże zachorowaniem uwarunkowanym psychicznie. Tak jak większość chronicznych chorób wywołuje przygnębienie, smutek albo depresję, a pogorszenie nastroju odbija się negatywnie na stanie chorego.

Skąd się bierze fibromialgia?

Trudno fibromialgię określać jako typowe schorzenie reumatyczne. Wciąż dokładnie nie wiadomo. Większość specjalistów zgadza się, że chorzy odczuwają silniej ból z powodu nieprawidłowego przetwarzania bodźców czuciowych w centralnym układzie nerwowym. Szczegółowe badania wykazują wiele nieprawidłowości, np. podwyższony poziom tzw. substancji P w rdzeniu kręgowym, niski przepływ krwi w okolicy wzgórza mózgu, niedomaganie osi przysadkowej, niski poziom serotoniny i tryptofanu, złe funkcjonowanie cytokin. Inni lekarze uważają, że za rozwój fibromialgii odpowiadają również predyspozycje genetyczne. Wiadomo również, iż choroba rozwija się częściej u osób, które w młodym wieku straciły rodziców, były źle traktowane, mają wrodzone lub nabyte zmiany w kręgosłupie lub stawach. Obecnie uważa się także, że choroba ma być uwarunkowana odmienną regulacją bólu na poziomie ośrodkowego układu nerwowego, dlatego w badanie i leczenie fibromialgii od dawna angażują się zarówno psychiatrzy jak i neurolodzy.

Trudności z rozpoznaniem fibromyalgii

Lekarze często mają trudności z prawidłowym rozpoznaniem fibromialgii, dlatego chorzy często muszą odwiedzić kilkunastu specjalistów zanim dowiedzą się co naprawdę im dolega. Cierpiący na zespół fibromialgii rzadko znajdują pomoc, gdyż badania laboratoryjne nie wykazują zmian świadczących o konkretnej dolegliwości. We krwi nie ma np. właściwego dla innych chorób reumatycznych czynnika reumatoidalnego.

Postawienie diagnozy to trudne zadanie, bo choroba jest bardzo niejednorodna. Fibromialgia może występować samodzielnie lub z innymi schorzeniami. Ta różnorodność dolegliwości sprawia, że bardzo często chorzy odsyłani są przez lekarzy pierwszego kontaktu do wielu różnych specjalistów.

Diagnozowanie fibromyalgii

Bardzo ważna jest wiedza jak można tą chorobę zdiagnozować. Przeciętny czas potrzebny na zdiagnozowanie fibromyalgii wynosi od 5 do 7 lat. Tak długi okres powoduje rozprzestrzenianie się dolegliwości oraz cierpienie i trudniejsze dłuższe leczenie.

Można ją zdiagnozować na podstawie szczegółowego wywiadu, gdy ból utrzymuje się przynajmniej przez trzy miesiące ora zna podstawie badania palpacyjnego, podczas którego lekarz uciska określone punkty na ciele za pomocą specjalnego urządzenia – dolorymetru.

Jak wygląda badanie?

By stwierdzić fibromialgię, lekarz musi dość mocno, z siłą równą mniej więcej 4 kg, uciskać palcem wskazującym lub kciukiem kolejno wszystkie 18 tkliwych punktów na ciele pacjenta.

Na podstawie wieloletnich naukowych badań medycznych przez Amerykańską Unię Reumatologiczną zostały ustalone charakterystyczne kryteria fibromialgii. Są to przede wszystkim:

- ból, który trwa co najmniej trzy miesiące i występuje w przynajmniej trzech miejscach ciała (powyżej i poniżej pasa, w okolicy kręgosłupa)

- nadmierna wrażliwość na ucisk, odczuwanie bólu w tak zwanych tkliwych punktach.

Do tej pory nie ma jednakże jednoznacznego testu, który potwierdzałby istnienie fibromialgii. Aby mieć pewność, należy udać się do specjalisty reumatologa. Zanim postawi on diagnozę, będzie musiał wykluczyć inne choroby przebiegające z podobnymi objawami, a zwłaszcza boreliozę, toczeń rumieniowaty i reumatoidalne zapalenie stawów.

Choroby, które można pomylić z fibromyalgią:

- Polimialgia reumatyczna

- Stan zapalny mięśnia

- Reumatoidalne zapalenie stawów, szczególnie w fazie początkowej, kiedy wyniki laboratoryjne nie wykazują zmian

- Choroby tkanki łącznej (kolagenoza): zespół Sjörgena i Larssona, liszaj rumieniowaty, zapalenie wielomięśniowe, zapalenie skórno mięśniowe i innne.

- Zachorowania hormonalne: nadczynność i niedoczynność tarczycy i nadnercza lub nadczynność gruczołu przytarczycznego

- Infekcje, np. Epstein-Barr-Wirus, Hepatitis-Wirus albo Borrelien

Co wskazuje na to, ze choruje się właśnie na fibromialgię?

Najbardziej charakterystyczne objawy tej choroby:

Uogólniony ból mięśni lub kości – odczuwalny w co najmniej trzech różnych miejscach.

Charakterystyczne dla fibromialgii jest wrażliwość na ucisk w przynajmniej 11 specjalnych punktach ciała (nazywanych punktami bolesnymi, tkliwymi, punktami wzmożonej wrażliwości, tender points, punktami nacisku lub punktami spustowymi). Jest ich 18, są wrażliwe na ucisk oraz zlokalizowane symetrycznie w miejscach przyczepów ścięgien do kości. Ich wrażliwość mierzy się specjalnym urządzeniem - dolorymetrem. Lekarz sprawdza siłę ucisku i stopniowo go zwiększa, by stwierdzić, kiedy wrażenie ucisku zmienia się w ból.

Zaburzenia snu, wielokrotne budzenie się i uczucie ogromnego zmęczenia. Często uniemożliwia wykonywanie codziennych obowiązków. Zaburzenia snu są związane z nieprawidłowym rytmem wydzielania melatoniny, kortyzolu oraz DHEA. Pojawiają się również nieprawidłowości w fazie głębokiego snu REM , co uniemożliwia głęboki i regenerujący sen.

Dodatkowo mogą występować niektóre z poniższych objawów:

- uczucie zimnych rąk lub nóg

- bóle i zawroty głowy przypominające migrenę

- suchość w ustach

- uczucie ciała obcego w gardle

- chwilowe duszności, brak powietrza

- zaburzenia żołądkowo-jelitowe – biegunka, zaparcia, wzdęcia

- zespół niespokojnych nóg – drętwienie, mrowienie wywołujące konieczność ciągłego poruszania nogami

- powiększenie węzłów chłonnych, osłabienie odporności

- dolegliwości ze strony narządów wewnętrznych, choć organy nie są uszkodzone

- ogólne zmęczenie

- zaburzenia pamięci i koncentracji

- nadwrażliwość skóry, wysypki, suchość oczu i jamy ustnej

- niepokój, depresja, dzwonienie w uszach, zaburzenia widzenia i koordynacji

- zdarza się niekontrolowany, przyspieszony oddech, kołatanie serca w stanie spoczynku, jak również częste oddawanie moczu

Ból przy fibromyalgii:

Ból to największy problem w fibromialgii. Ma charakter przewlekły i może pojawiać się co jakiś czas i mijać lub występować codziennie i trwać miesiącami:

- może dotyczyć fragmentu ciała lub pojawiać się na całym jego obszarze

- zwykle ból zaczyna się w okolicy krzyża, skąd promieniuje wzdłuż kręgosłupa na tył głowy, do barków, łokci i rąk, bioder, wreszcie do kolan i kostek, dolegliwości obejmują też klatką piersiową, także ścięgna i więzadła, a nawet szczęki.

- ból może być głęboki, rozlany, przewlekły

- bóle mięśni mogą być pulsujące, świdrujące, wykręcające, kłujące i strzelające

- ból raz rośnie, raz maleje; zwykle jest silniej odczuwany w zimne lub wilgotne dni, bezsenne noce, a także po wyczerpującej pracy fizycznej lub umysłowej

Badania naukowe potwierdziły, że w płynie mózgowo-rdzeniowym chorych znajduje się trzy razy więcej substancji P (przekaźnika bólu) niż u zdrowych osób oraz bardzo mało neuroprzekaźników redukujących ból (m.in. serotoniny). Odkrycie to daje nadzieję na wynalezienie skutecznych metod terapii, które pomogłyby zlikwidować przyczynę choroby. W laboratoriach testuje się już leki, które obniżają poziom substancji P lub podwyższają stężenie neuroprzekaźników tłumiących ból. Jednakże wszystkie preparaty przechodzą fazy badań.

Co sprzyja zachorowaniu?

Jeśli wymienione niżej czynniki się nagromadzą, to mogą być przyczyną fibromyalgii:

fizyczne choroby i urazy, znaczny i niewłaściwy wysiłek fizyczny, troski rodzinne, rozstania z bliskimi, kryzysy życiowe. krzywdy psychiczne, obniżenie pozycji społecznej, izolacja, depresja, lobbing, problemy zawodowe, problemy finansowe.

Kto jest szczególnie narażony na fibromialgię? Kto najczęściej choruje?

Lekarze na podstawie swoich obserwacji nakreślili typowy obraz chorego:

- często to wiele wymagający od siebie perfekcjonista.

- osoba bardzo aktywna zawodowo i prywatnie, która zwykle bierze na siebie zbyt dużo obowiązków.

- osoby, które w młodym wieku straciły rodziców, nad którymi znęcano się w dzieciństwie

Czy fibromialgię można całkowicie wyleczyć?

Według wiedzy dzisiejszej medycyny, choroba ta jest obecnie chorobą nieuleczalna. Istotny jest fakt, że w przeciwieństwie do innych chorób reumatycznych nie prowadzi ona do postępującego zesztywnienia stawów, a także nie stanowi zagrożenia życia. Pocieszeniem może być fakt, że z wiekiem objawy tej choroby łagodnieją, a nawet ustępują całkowicie.

LECZENIE FIBROMIALGII

Leki

Obecnie nie ma skutecznego leku na chorobę. Stosuje się natomiast leki, które przynoszą ulgę i łagodzą jej objawy. Najczęściej są to niesteroidowe leki przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz preparaty rozluźniające mięśnie. Niestety, nie u wszystkich chorych łagodzą ból. Jak wynika z analizy niemieckich naukowców z kliniki w Saarbrucken (co zostało opisane w piśmie "Journal of the American Medical Association" - JAMA) leki na depresję pomagają łagodzić objawy fibromialgii. Na rynku dostępny jest bez recepty lek roślinny o nazwie Myalgan, który został opracowany specjalnie z myślą o chorych na fibromialgię. Substancje w nim zawarte działają przeciwzapalnie i przeciwbólowo, zmniejszają napięcie mięśni, łagodzą nerwobóle, likwidują uczucie drętwienia.

Najlepsze terapie

Każdy chory powinien razem z fizykoterapeutą opracować taki program terapeutyczny, który w jego przypadku będzie najbardziej skuteczny. Zabiegi te skutecznie łagodzą ból, zapobiegają osłabieniu mięśni.

Niektórzy korzystają z:

- fizykoterapii m.in. z elektrycznej stymulacji nerwów (TENS)

- leczenia podczerwienią

- krioterapii, czyli krótkich seansów w kabinie o bardzo niskiej temperaturze, przynosi ona ulgę w bólu i zmniejsza inne dokuczliwe dolegliwości

- ultradźwiękami

- masaży

- akupunktury

- akupresury (neurorefleksoterapii)

- hydroterapii

- magnetoterapii

- terapii elektromagnetycznej PST

PST (Terapia elektromagnetyczna ) jest terapią przy której pojedyncze stawy są poddawane działaniu zmiennego pole słabych pól magnetycznych i elektrycznych. Tą metodę stosuje się przy zachorowaniach na fibromyalgię tylko wtedy, jeżeli występują problemy ze stawami.

Co można zrobić samemu?

Zmiana stylu życia

Powodzenie terapii zależy od zmiany stylu życia. Lekarz musi nauczyć pacjenta innego traktowania swojego organizmu. Pośpiech i napięcie tylko nasilają objawy, dlatego bardzo ważny jest relaks i odprężenie. Stosuj gorące kąpiele, słuchaj muzyki, ćwicz jogę, tai chi. Stres powoduje napięcie mięśni, które dodatkowo wzmagają ból. Niezastąpiony jest regularny ruch. Najlepiej umiarkowany, przystosowany do sprawności chorego właściwy trening. Jeśli chodzi o dietę, to należy jeść częściej, ale za to małe posiłki. W uzasadnionych wypadkach bardzo pomocna może być pomoc psychoterapeutyczna.

Słowniczek

Substancja P - (neuropeptyd) uwalniany z włókien nerwowych. Występuje w ośrodkowym układzie nerwowym i częściach owodowych układu nerwowego. Odpowiada za rozszerzanie się naczyń krwionośnych.

Melatonina - hormon produkowany przez szyszynkę, siatkówkę oka i układ pokarmowy. Reguluje procesy zasypiania, wpływa na fazy snu.

DHEA - hormon, który spowalnia procesy starzenia się organizmu.

Źródła: