Współczesna medycyna potrafi skutecznie leczyć wiele chorób. Jednak rozwój cywilizacji powoduje pojawienie się nowych problemów zdrowotnych. W społeczeństwach krajów wysoko rozwiniętych poza wzrostem zachorowań na choroby układu krążenia i nowotwory, coraz częściej występują choroby alergiczne. Światowa Organizacja Zdrowia umieszcza alergię na trzecim miejscu na liście najczęściej występujących schorzeń. Występowanie wrodzonej predyspozycji do alergii, czyli atopii stwierdza się, co najmniej u 10% populacji na świecie, a co gorsza, liczba ta z roku na rok rośnie w zastraszającym tempie...

Coraz więcej osób jest uczulonych na pyłki roślin, kurz, chemikalia, domowe zwierzęta oraz na pożywienie. Choć objawy nasilają się wiosną, to u większości osób trwają przez większą część roku.

    Termin „alergia" powstał w 1906 r. Powszechność występowania alergii sprawiła, że zyskała przydomek epidemii XXI wieku. Koszty bezpośrednie i pośrednie chorób alergicznych w krajach Europy Zachodniej sięgają 45 miliardów Euro. Ocenia się, że w 2020 roku ilość osób wykazujących cechy uczulenia będzie większa niż osób zdrowych. Na całym świecie na astmę choruje 100-150 milionów ludzi.

    Alergie to plaga naszej cywilizacji, która dotyka 30 proc. mieszkańców Europy. Rozwija się przeważnie w dzieciństwie i szacuje się, że obecnie cierpi na nią co trzecie dziecko w Europie! Może się również ujawnić w wieku dorosłym. Oprócz tego, w sytuacji, kiedy rodzice cierpią na alergię, to wtedy istnieje jeszcze większe prawdopodobieństwo, że zachoruje dziecko.

Skąd ta alergia?

     Wśród hipotez najbardziej prawdopodobna jest hipoteza „higieniczna”, która mówi, że wygaszamy wiele bodźców niezbędnych do prawidłowego rozwoju. Niektórzy obwiniają zbyt „sterylne” warunki za to, że mogą prowadzić u małych dzieci do wzrostu zapadalności na alergie. Większość pamięta beztroskie zabawy w piaskownicy, gdzie standardy higieniczne często bywały całkowicie zaniedbane.

Lecz, być może, taki model dzieciństwa wychodził dzieciom ostatecznie na dobre?

Nie bez znaczenia jest nadużywanie antybiotyków oraz sterydów. Także problemem są produkty spożywcze, które są reklamowane jako zdrowe, a zawierają sztuczne barwniki, konserwanty i inne uczulające składniki. Ponadto dzieci zbyt dużo czasu spędzają przed komputerem i telewizorem, zamiast zażywania świeżego powietrza podczas spacerów i  zabaw.

     System  odpornościowy  ma  za  zadanie  odeprzeć działanie  substancji mogących zaszkodzić organizmowi. Uodparnia on nasze ciało na działanie wszelkich chorobotwórczych  drobnoustrojów. Alergia jest schorzeniem zapalnym, uwarunkowanym immunologicznie, które przebiega pod różnymi postaciami. To nadmierna i nieuzasadniona reakcja organizmu na czynniki, które przez większość osób są dobrze tolerowane. Organizm alergika traktuje je jak wrogów i od tego czasu za każdym razem zwalcza te czynniki. Do pojawienia się reakcji alergicznej niezbędna jest obecność alergenu, który przedostaje się do ustroju. Alergen to substancja  uczulająca,  charakteryzująca  się pod względem chemicznym dużą różnorodnością. Może być nim każda substancja znajdująca się w otoczeniu. Większość alergenów to białka lub białka z domieszką cukrów.

Do alergenów zaliczamy:

- białka (proteiny)

- glikoproteiny np. w pyłkach roślin, jadach owadów

- hapteny (organiczne  i  nieorganiczne  związki  o  prostej budowie  chemicznej,  które  aby  uczulać muszą wcześniej połączyć się z  białkiem  tkankowym  np.  antybiotyki  z  grupy

penicylin)

Wyróżnia się alergeny:

- wziewne (inhalacyjne) - pyłki roślin, grzyby pleśniowe, naskórek, sierść zwierząt, składniki ich śliny, kału i moczu, pióra ptasie, roztocza i części ciała owadów

- alergeny pokarmowe - pokarmy i leki podawane doustnie

- alergeny iniekcyjne - leki i jady owadów

Układ immunologiczny wystawia do walki z alergenami przeciwciała IgE. Przeciwciała te przyłączają się do alergenów oraz do innych komórek układu immunologicznego - komórek tucznych. Komórki tuczne po zadziałaniu alergenu gromadzą w sobie histaminę i ją uwalniają. Histamina (mediator chemiczny reakcji alergicznej) jest substancją, która odpowiada za objawy zapalenia m.in. za obrzęk nosa i spojówek, za wodnisty katar, pokrzywkę.

Najczęstsze przejawy alergii:

sezonowy katar sienny

całoroczny nieżyt nosa

astma

pokrzywka i alergiczne kontaktowe zapalenie skóry

uczulenia na pokarmy

uczulenia na żądła pszczół i os

anafilaksja (wstrząs anafilaktyczny)

Najbardziej pospolite alergeny:

- odchody roztoczy kurzu domowego - astma, katar sienny,

- pyłki traw i drzew - katar sienny, astma,

- zarodniki pleśni - katar sienny, astma,

- składniki  sierści  zwierząt  domowych  - katar  sienny,  astma,  zmiany skórne,

- produkty mleczne, jaja, ryby, orzeszki ziemne, owoce

- leki  (np. penicyliny)  - objawy żołądkowo-jelitowe, pokrzywka, obrzęk naczyniowy, anafilaksja

- lateks - rumień, swędzenie skóry

- metale i biżuteria (groźny nikiel)

- jady os i pszczół - pokrzywka, anafilaksja

- zanieczyszczenia w środowisku- spaliny samochodów, z fabryk

Nieswoiste czynniki ułatwiające alergizację to:

Spaliny z silników Diesla.

Ekspozycja na dym tytoniowy.

Zanieczyszczenie powietrza domowego.

Ozon.

Tlenki azotu i dwutlenek węgla.

Inne zanieczyszczenia powietrza. (podwyższenie stężenia pyłów)

KALENDARZ PYLENIA

●       Luty i marzec - leszczyna pospolita, olcha (olsza) czarna.

●       Luty, marzec, kwiecień i maj - klon jesionolistny.

●       Marzec i kwiecień - topola biała (białodrzew), grab zwyczajny, jesion wyniosły

●       Marzec, kwiecień, maj - 30 gatunków wierzb, w tym wierzba iwa, brzozy.

●       Kwiecień i maj - dąb szypułkowy.

●       Maj i czerwiec - sosna zwyczajna, dziki bez czarny.

●       Od maja do sierpnia -szczaw zwyczajny.

●       Od czerwca do sierpnia – pokrzywa zwyczajna.

●       Czerwiec i lipiec - lipy, zwłaszcza lipa drobnolistna (w miastach).

●       Od czerwca do września - komosa biała, czyli lebioda oraz szarłat.

●       Od kwietnia do sierpnia - babka zwyczajna oraz 150 gatunków traw, w tym zboża.

●       Sierpień i wrzesień - silnie uczulająca iwa rzepieniolistna.

●       Od lipca do września - bylice, w tym bylica pospolita, polna i piołun.

Gdy masz częste problemy zdrowotne, które stale powracają, pomyśl, czy nie warto zgłosić się do alergologa.

Zobacz czy na poniższe pytania odpowiesz twierdząco:

1. Czy katar, duszność, pokrzywka, zapalenie spojówek pojawia się zawsze o tej samej porze roku?
2. Czy infekcja przebiega bez temperatury?
3. Czy odczuwasz zmniejszenie dolegliwości po burzy i opadach deszczu?
4. Czy mieszkasz w bardzo zanieczyszczonym rejonie (spaliny, odpady przemysłowe)?
5. Czy jako dziecko byłeś karmiony sztucznym mlekiem?

 

Na czym polega leczenie alergii?

Należy dokładnie obserwować siebie, dziecko (co nam, dziecku przeszkadza, jakie ubrania kupiliśmy ostatnio, jakie zabawki). Pomocne są notatki po jakim pokarmie coś wyskoczyło na skórze, pojawiły się luźne stolce, wystąpił kaszel. Testy uczuleniowe nie zawsze dają wiarygodne wyniki - alergia często bywa złożona, może ją wywoływać kilka alergenów.

Podstawowym krokiem jest wyeliminowanie alergenów. W przypadku dzieci alergicznych problemem jest zaleganie szkodliwych substancji w organizmie, które należy usunąć.

Kolejnym etapem powinna być regeneracja i odżywienie organizmu. W tym moga pomóc m.in. sprawdzone naturalne suplementy diety, homeopatia, immunoterapia, czyli odczulanie swoiste. Polega ono na wstrzykiwaniu do organizmu niewielkich, ale rosnących dawek czynnika uczulającego, np. pyłku roślin, jadu os i pszczół.

Istotne jest przeprowadzenie badania przesiewowego (ocena poziomu IgE) i szczegółowego wywiadu przez lekarza alergologa.

Leczenie objawowe:

1. Leki przeciwalergiczne
2. Odczulanie – polega na tym, że organizm przestaje reagowac na substancje alergiczne, na które był wrażliwy, co wcześniej wykazywały testy. Sama choroba nie zostaje wyleczona.
3. Małym astmatykom bardzo dobrze robi wyjazd nad morze lub w wysokie góry, gdzie jest dużo mniej pyłków i zanieczyszczeń.

 

Badania nad alergią

Do licznych danych na ten temat z krajów zachodnich warto dołączyć spostrzeżenia łódzkich badaczy, którzy stwierdzili prawie 3-krotnie rzadsze występowanie astmy oskrzelowej we wsiach podłódzkich niż w dużym mieście. W dwóch  pracach epidemiologicznych (podważyły pojawianie się nowych alergenów w dużych miastach) wykonywanych przez badaczy niemieckich oraz w wieloośrodkowym badaniu ISAAC stwierdzono, że na terenach o bardzo dużym zanieczyszczeniu chemicznym środowiska komunalnego występowanie astmy jest kilkakrotnie mniejsze niż u mieszańców czystych miast. Mimo, że badania te nie rozstrzygnęły problemu udziału czynników nieswoistych w rozwoju alergii, to jednak wskazały na różnorodność środowiskowych jej uwarunkowań. W rezultacie przełom wieków wskazał na sprzyjający alergii „zachodni styl życia”.  Zwraca się uwagę, że oddziaływanie środowiska zaczynają się już na etapie życia płodowego i pozostają niezwykle żywe w pierwszych miesiącach po urodzeniu.

Zakończony projekt badawczy ECAP pod kierunkiem prof. Bolesława Samolińskiego zgromadził aktualne dane dotyczące chorób alergicznych w Polsce. Wyniki potwierdzają, że dolegliwości związane z uczuleniami dotykają coraz więcej osób.

          Wbrew wszelkim przypuszczeniom okazało się, że dzieci uczęszczające do przedszkola trzykrotnie rzadziej zapadają na alergie niż dzieci wychowywane samotnie w domu. Przewlekłe infekcje bakteryjne jako następstwa chorób wirusowych wydają się być skutecznym czynnikiem ochronnym w stosunku do alergii. Warto wspomnieć, że u dzieci odżywianych wysokoczyszczoną i sterylną żywnością w Szwecji stwierdzono znacznie większą kolonizację bakterii Clostridium niż w gorszej pod względem higienicznym Estonii. U dzieci skandynawskich, których układ trawienny zasiedlają te bakterie, częściej występują choroby alergiczne.

     Element socjoekonomiczny jest trudny do oceny, bowiem nie udaje się go wyodrębnić spośród licznych czynników zakłócających badanie epidemiologiczne, takich jak: ekspozycja na alergen domowy, wielkość rodziny, odżywianie. Jednak mimo kojarzenia alergii z wyższym statusem socjoekonomicznym, to  przebieg chorób alergicznych jest gorszy w rodzinach o niższych statusie. W wielu badaniach udało się wykazać dobroczynny wpływ karmienia naturalnego na występowanie schorzeń alergicznych u dzieci. Niestety, nie ma przekonujących danych co do tego, by karmienie naturalne zapobiegało rozwojowi astmy oskrzelowej. Kilka ostatnich badań sugeruje, że niskie spożycie tłuszczów zwierzęcych i wprowadzenie na ich miejsce tłuszczów rybich lub roślinnych hamuje rozwój alergii. Natomiast spożycie nadmiernej ilości soli w diecie, zwłaszcza u mężczyzn pogarsza przebieg astmy oskrzelowej.

     Na początku wieku alergie były problemem jedynie około 1% społeczeństwa. Nie znano wówczas także antybiotyków, szczepień ochronnych, nie używano środków czystości. Na powierzchni skóry, na błonach śluzowych każdego człowieka było bardzo dużo bakterii, których nie umiano się pozbyć. Powodowały one plagi dziesiątkujące całe społeczeństwa. W końcu medycyna zaczęła stopniowo, ale coraz bardziej skutecznie, zwalczać bakterie bytujące na błonach śluzowych i skórze. Okazało się wówczas, że gdy układ immunologiczny nie jest zajęty walką z wirusami i bakteriami, to zaczyna kierować się przeciwko pyłkom, roztoczom i pleśniom.

     Mimo że alergologia to już potężna gałąź medycyny, ciągle sposoby leczenia nie są zadowalające - mimo tak ogromnej różnorodności środków farmaceutycznych cały czas likwidujemy za ich pomocą skutki, a nie przyczyny. Czy więc w przyszłości możliwe będzie całkowite poznanie mechanizmów rządzących reakcją alergiczną i jej skuteczne przeciwdziałanie?

Piśmiennictwo:

1. Górski P. „Środowiskowe uwarunkowania alergii  - w poszukiwaniu punktu ciężkości”, Medycyna Pracy, L 12

2. http://www.alergia.org.pl/lek/archiwum/99_03/metale.html

3. http://www.tg.net.pl/blog/lisowska.php?id=248

4. „Środowiskowe uwarunkowania chorób alergicznych błony śluzowej nosa” Prof. Dr hab. Bolesław Samoliński, Sympozjum Naukowe „Warszawskie Dni Nauki o Zdrowiu”

5. „Leczenie chorób dziecięcych” dr med. H. Michael Stellmann

6. P. Walewski „Uczuleni na życie”, Polityka nr 12 (2393), 22 marzec 2003

 

Poprzedni artykuł Następny artykuł

Dodaj swoją opinię

1. 

   Emilcia_89

   Data dodania:

   20 Czerwiec 2009

   Teraz to co druga osoba ma alergie.. Kichaja i kichaja

2. 

   alicja85

   Data dodania:

   16 Czerwiec 2009

   Bardzo ciekawy artykuł, dziękuję:)

Swoje opinie wyrażać mogą tylko opini zarejestrowane w serwisie

Załóż konto i/lub Zaloguj się