Co roku w Unii Europejskiej, według statystyk Eurostatu, w następstwie wypadków przy pracy umiera 5 720 osób. Ponadto Międzynarodowa Organizacja Pracy szacuje, ze kolejne 159 500 pracowników w UE umiera co roku w wyniku chorób zawodowych. Uwzględniając obie te liczby, szacuje sie, że co trzy i pól minuty ktoś w UE umiera z przyczyn związanych z pracą. Co cztery i pól sekundy jakiś pracownik w UE ulega wypadkowi, powodującemu, że musi on pozostawać w domu przynajmniej przez trzy dni robocze.

     Podstawą, która zapewnia właściwy rozwój gospodarczy kraju jest utrzymanie dobrego stanu zdrowia osób pracujących. Jednym z bardzo poważnych czynników o charakterze zawodowym, które hamuje rozwój gospodarki jest występowanie chorób o podłożu zawodowym.
  Pracownicy bardzo często zapadają na choroby związane z wykonywaną pracą. Często są to choroby uznane za choroby tzw. zawodowe. Choroba zawodowa to problem zdrowotny związany z wykonywaniem określonego rodzaju czynności, jakie nakładka na nas praca zawodowa. Z tego tytułu na pracodawcy ciążą pewne obowiązki, a pracownikowi przysługują odpowiednie uprawnienia. Szczególnie w przypadku skutków wypadków przy pracy, chorób zawodowych i tzw. chorób parazawodowych, podmiot zatrudniający ponosi ryzyko odpowiedzialności z tytułu stworzenia złych warunków pracy. Dlatego w pierwszej kolejności winą obciążany jest pracodawca.
  Za chorobę zawodową uważa się taką chorobę, która została ujęta w wykazie chorób zawodowych ustalonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132 Poz. 1115) oraz ponadto, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, iż choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Obie te przesłanki muszą wystąpić łącznie. 
  W przypadku podejrzenia choroby zawodowej u pracownika niezbędne jest zgłoszenie takiego faktu przez pracodawcę zatrudniającego pracownika lub przez lekarza. Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej może również dokonać pracownik, który podejrzewa, że występujące u niego objawy mogą wskazywać na taką chorobę. Zgłoszenie kieruje się do właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub do właściwego inspektora pracy. Trzeba uwzględnić miejsce, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, lub uwzględnić siedzibę pracodawcy. Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonuje się na formularzu określonym w przepisach w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób. Jeśli choroba zawodowa ma ostry przebieg lub istnieje podejrzenie, że choroba zawodowa była przyczyną śmierci pracownika zgłoszenia dokonuje się dodatkowo telefonicznie. Natomiast, gdy zgłoszenia dokonuje lekarz lub lekarz stomatolog, zgłoszenie to następuje przez przesłanie kopii skierowania na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Na formularzu podaje się dane osoby, u której podejrzewa się wystąpienie choroby zawodowej, dane podmiotu zgłaszającego, aktualne zatrudnienie, informacje o chorobie zawodowej, w tym miejsce zatrudnienia, w którym wystąpiło zagrożenie będące powodem zgłoszenia podejrzenia występowania choroby zawodowej, pełna nazwa choroby zawodowej oraz okres narażenia na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby oraz uzasadnienie podejrzenia choroby zawodowej. Następnie wszczynane jest postępowanie przez państwowego inspektora sanitarnego. Ma ono na celu rozpoznanie choroby zawodowej poprzez skierowanie pracownika na badanie do jednostki orzeczniczej. O tym fakcie jest informowany pracodawca, a także jednostka medycyny pracy, która obejmuje pracownika profilaktyczną opiekę zdrowotną. Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, katedry, poradnie i kliniki chorób zawodowych akademii medycznych, przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i inwazyjnych, a także jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja (w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych) z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby.
  Lekarz wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w wyniku badań lekarskich i pomocniczych, zgromadzonej dokumentacji medycznej i przebiegu zatrudnienia oraz występujących narażeń zawodowych i ich oceny. W niektórych przypadkach lekarz może stwierdzić, iż zakres posiadanych informacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia. Wtedy może wystąpić o uzupełnienie danych. Po wydaniu orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej lekarz przesyła je inspektorowi sanitarnemu, pracownikowi oraz osobie zgłaszającej podejrzenie choroby zawodowej. Gdy zostanie stwierdzone brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia może wystąpić z wnioskiem (do jednostki orzeczniczej I stopnia w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego) o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Jednostka orzecznicza powiadamia o złożeniu wniosku o ponowne badanie inspektora sanitarnego. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia są
przychodnie, oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy, katedry, poradnie i kliniki chorób zakaźnych i inwazyjnych akademii medycznych, a w stosunku do gruźlicy także jednostki badawczo - rozwojowe prowadzące rozpoznawanie i leczenie gruźlicy. Orzeczenie wydane w wyniku ponownego badania jest ostateczne. Następnie, państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, którą przesyła pracownikowi, pracodawcy, jednostce orzeczniczej oraz właściwemu inspektorowi pracy. Od decyzji inspektora pracownikowi przysługuje odwołanie do właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, a od decyzji państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
  Zgodnie z Kodeksem Pracy obowiązkiem pracodawcy jest ocena i dokumentowanie ryzyka zawodowego oraz stosowanie niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko, a także informowanie pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, a także o zasadach ochrony przed zagrożeniami. Ponadto, pracodawca jest zobowiązany do stosowania środków zapobiegających chorobom zawodowym. A w przypadku stwierdzenia u pracownika objawów wskazujących na powstawanie choroby zawodowej, pracodawca jest obowiązany przenieść pracownika na inne stanowisko pracy nienarażającej go na działanie czynnika, który wywołał te objawy.
  Jeśli na podstawie orzeczenia lekarskiego pracownik stał się niezdolny do wykonywania dotychczasowej pracy wskutek choroby zawodowej i nie został uznany za niezdolnego do pracy (przepisy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), to pracodawca również ma obowiązek zapewnienia innej, na określonych warunkach pracy na specjalnie wydzielonym stanowisku lub jeśli to niemożliwe, skierować go do pracy w zakładzie pracy chronionej. W tym przypadku pracownik ma prawo do zasiłku wyrównawczego, jeśli osoba zarabia mniej niż wynosiła przeciętna wypłata w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy. Płacona jest z ubezpieczenia społecznego przez maksymalnie dwadzieścia cztery miesiące. Ponadto pracodawcę obowiązuje ustalenie przyczyny powstania choroby zawodowej oraz jej charakteru i rozmiaru, a także musi przystąpić do usunięcia czynników powodujących powstanie choroby zawodowej oraz do zapewnienia realizacji zaleceń lekarskich.
  Dlatego pracodawca, który nie wypełnia obowiązków w zakresie BHP musi się liczyć z możliwością ponoszenia niemałych kosztów związanych z odszkodowaniami z tytułu wypadku przy pracy pracownika, choroby zawodowej pracownika, a także innego schorzenia związanego z warunkami pracy nie będącego chorobą zawodową (tzw. choroba parazawodowa). 
  Niezdolność do pracy może mieć charakter całkowity lub częściowy. W ramach całkowitej niezdolności do pracy, pracownikowi może przysługiwać renta stała, gdy jest trwale niezdolny do pracy oraz renta okresowa, gdy są rokowania na jego powrót do pracy. Natomiast w ramach częściowej niezdolności do pracy, pracownik może mieć rentę stałą, szkoleniową oraz okresową. W razie zachorowania na chorobę zawodową, pracownikowi przysługują świadczenia ubezpieczenia społecznego:
1. Zasiłek chorobowy
Zasiłek płacony jest od trzydziestego czwartego dnia (wcześniej wynagrodzenie chorobowe) czasowej niezdolności do pracy i opłacane jest przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z ubezpieczenia chorobowego. Okres pobierania zasiłku wynosi 182 dni w roku, a w przypadku chorowania na gruźlicę okres ten może wynosić 270 dni. W czasie pobierania zasiłku nie można wykonywać żadnej pracy zarobkowej. Podstawą do jego przyznania jest zwolnienie lekarskie. 
2. Świadczenie rehabilitacyjne
Świadczenie to jest wypłacane z ubezpieczenia chorobowego po 182 dniach czasowej niezdolności do pracy, jeśli istnieje możliwość powrotu pracownika do pracy. Płacone jest maksymalnie dwanaście miesięcy i wynosi 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przez pierwsze trzy miesiące, a później 70% podstawy naliczania zasiłku. 
3. Zasiłek wyrównawczy
Zasiłek ten jest płacony maksymalnie przez dwadzieścia cztery miesiące i jest przeznaczony dla ubezpieczonego będącego pracownikiem, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.
4. Jednorazowe odszkodowanie
Jest to świadczenie dla ubezpieczonego, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu (powyżej 6 miesięcy). Jednorazowe odszkodowanie przysługuje w wysokości 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu i może zostać zwiększone, gdy stan zdrowia ulegnie pogorszeniu. Również jednorazowe odszkodowanie należy się członkom rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, który zmarł wskutek choroby zawodowej.
5. Renta z tytułu niezdolności do pracy
Jest przyznawana ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy wskutek choroby zawodowej. Renta może być stała lub okresowa. 
6. Renta szkoleniowa
Przysługuje osobie, wobec której lekarz orzecznik ZUS orzekł celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie, spowodowanej chorobą zawodową. Wypłacana jest przez okres sześciu miesięcy (maksymalnie przedłużona do 30 miesięcy). 
7. Renta rodzinna
Przeznaczona jest dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty uprawnionego do renty z tytułu choroby zawodowej. Do renty rodzinnej uprawnieni są:
  - dzieciom (własnym, przysposobionym, współmałżonka, przyjętym na  
  wychowanie - wnukom, rodzeństwu, dzieciom innym w ramach rodziny  
  zastępczej)
- rodzicom (ojczym oraz macocha)
- małżonkowi
8. Dodatek do renty rodzinnej
Jest to świadczenie dla sieroty zupełnej.
9. Dodatek pielęgnacyjny
Przysługuje osobie, która została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji.
  Pracownicy są najbardziej narażeni na zwiększony stres, presję czasu, wydłużenie godzin pracy, zagrożenia związane z organizacją pracy biurowej (siedzący tryb życia) i trudności w opanowaniu nowych technologii. Jednakże brakuje uregulowań prawnych, które uwzględniałyby skutki działania tych czynników. Ulega również zmianie struktura chorób zawodowych.
  Na liście chorób zawodowych nie ma zagrożeń, które najczęściej powodują niedomagania na stanowiskach pracy, dlatego osoby poszkodowane mają znacznie utrudnione dochodzenie swoich roszczeń. Na pierwszym miejscu najczęściej występujących chorób zakaźnych są schorzenia narządu głosu, pylice oraz choroby pasożytnicze i zakaźne. Jednakże liczba przypadków chorób zawodowych spada a coraz częściej występują choroby parazawodowe. Są to schorzenia charakteryzujące się złożoną etiologią. Głównie chodzi tutaj o choroby układu krążenia, choroby psychosomatyczne i różnego rodzaju bóle kręgosłupa. Do rozpoznania takiej choroby niezbędne jest wykazanie niekorzystnego wpływu warunków pracy lub sposobu jej wykonywania. Jak wyjaśniała dr hab. Alicja Bortkiewicz z Instytutu Medycyny Pracy podczas seminarium „Prawne i medyczne aspekty chorób związanych z pracą", które odbyło się w Łodzi, jest to trudne, ponieważ w odróżnieniu od chorób zawodowych nie ma tu żadnego rejestru. Choroby parazawodowe są na pierwszym miejscu pod względem liczby zwolnień lekarskich. Wielu naukowców przekonuje, że w niedalekiej przyszłości to właśnie te choroby będą głównym problemem pracowników biurowych i ich pracodawców. Osoby pracujące w biurach narzekają na zmęczenie, osłabienie, utratę energii, bóle głowy, duszności, wysychanie śluzówek oka i nosa, drapanie w gardle, łuszczenie się skóry, zaburzenia wzroku i stres.
  Wielu pracodawców niestety nie zachowuje się tak jakby mieli dbać o swoich pracowników, a także nie podejmują odpowiednich kroków, aby dbać o ich zdrowie i bezpieczeństwo czy też aby promować zdrowie w miejscu pracy. Z roku na rok na opiekę zdrowotną ponoszone są coraz większe nakłady, a społeczeństwo polskie się starzeje. To niewątpliwie będzie przyczyniało się do zwiększenia zapotrzebowania na miejsca pracy, w których jest realizowana profilaktyka chorób oraz są wdrażane programy promocji zdrowia, a „zdrowe" warunki pracy zapewniają pracownikowi bezpieczeństwo.
  Zdrowie pracowników jest podstawowym kapitałem każdej firmy, dlatego obowiązkiem pracodawcy powinno być ograniczanie do minimum chorób zawodowych oraz parazawodowych. 

  W Unii Europejskiej na lata 2008/2009 została zaplanowana kampania informacyjna EU-OSHA (Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy) pt. „Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy: Dobre dla ciebie. Dobre dla firmy. Europejska kampania na rzecz oceny ryzyka zawodowego". Jej celem jest podnoszenie świadomosci znaczenia oceny ryzyka zawodowego i sprawienia, by europejskie miejsca pracy byly bezpieczniejsze, zdrowsze i bardziej wydajne. Wspierana jest przez prezydencje UE, Parlament Europejski, Komisje Europejska i europejskich partnerów spolecznych.
  W trakcie Europejskiego Tygodnia Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy, które odbędzie się 19-23 pazdziernika 2009 r., zostaną zorganizowane liczne imprezy, z udziałem krajowych punktów centralnych, którymi sa zazwyczaj krajowe urzędy ds. BHP w każdym państwie członkowskim.

Opracowanie: Alicja Krauze
Źródła: 
http://www.natpol.pl/choroby-zawodowe/
P. Ksiąszczyk, Czasopismo „Dbam o zdrowie" 
http://osha.europa.eu/campaigns
M. Bugaj-Wojciechowska „ Choroby zawodowe - obowiązki pracodawcy i pracownika", Gazeta Prawna
Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, Jolanta Walusiak, Klinika Chorób Zawodowych
Centralny Instytut Ochorny Pracy - Państwowy Instytut Badawczy „Postępowanie w sprawach chorób zawodowych", 2005 rok
dr Urszula Wawrzyniak „Choroby zawodowe", Czasopismo „Praca i zdrowie", 14.02.2007
Kodeks Pracy, Dział X - Bezpieczeństwo i higiena pracy, Rozdział VI - Profilaktyczna ochrona zdrowia
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
„Odpowiedzialność za wypadki przy pracy, choroby zawodowe i parazawodowe" http://prawo-pracy.pl, 26.11.2005

Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia Pracy „Badania nad stresem związanym z pracą”, Luksemburg 2006
M. Januszewska „Nowe wytyczne w sprawie chorób zawodowych”, Rzeczpospolita, 9.12.2009
EUROSTAT 2005: Figure in recorded economic sectors covering 87% of the workforce in the 27 EU Member States
ILO 2005: Figure is an estimation for EU27, http://www.ilo.org/public/english/protection/safework/wdcongrs17/index.htm
ILO estimates 2008

Poprzedni artykuł Następny artykuł

Dodaj swoją opinię

1. 

   dorota19791

   Data dodania:

   17 Luty 2009

   no ale ktos musi pracowac np. w lakierni:(

2. 

   Emilcia_89

   Data dodania:

   10 Luty 2009

   Współczuje osobom, ktore pracuja np w lakierni. Mimo iz ma sia zalozone maski i tak nic to nie daje. Moj brat mial w takim miejscu praktyki, co chwile chorował, a na koniec mial zapalenie oskrzeli.. :/

3. 

   amilena

   Data dodania:

   23 Luty 2009

   Niestety, ale bardzo dużo jest różnego rodzaju chorób zawodowych, a też niezawsze ochrona przed działaniem szkodliwych czynników dla zdrowia dają rezultaty. Ale właśnie- ktoś to musi robić...

4. 3 z 4 opinii. Załóż konto i/lub Zaloguj się aby zobaczyć wszyskie

Swoje opinie wyrażać mogą tylko opini zarejestrowane w serwisie

Załóż konto i/lub Zaloguj się