Alergia może objawiać się zarówno zmianami dermatologicznymi w postaci wyprysku atopowego czy kontaktowego, jak również alergicznym nieżytem nosa tzw. katar sienny, alergicznym zapaleniem spojówek, czy skłonnościami astmatycznymi. Pacjenci z objawami alergicznymi mogą zbadać przyczynę alergii a tym samym rozpocząć leczenie, wykonując testy alergiczne.

Testy punktowe są szeroko stosowane w wykrywaniu alergii typu natychmiastowego (IgE-zależnej) na substancje wielkocząsteczkowe (proteiny, glikoproteiny itd.). Są one podstawową metodą diagnostyczą w alergicznym nieżycie nosa (katar sienny), astmie czy uczuleniu na jady owadów. Stosuje się je ponadto w diagnostyce wyprysku skórnego oraz alergii pokarmowej. Zaletą metody jest niski koszt, łatwość wykonania, niewielkie ryzyko powikłań oraz możliwość wykonywania testów z substancjami dostarczonymi przez badanego.

Testy punktowe mogą być wykonywane z dostępnymi alergenami komercyjnymi lub substancjami pobranymi z miejsca pracy badanego (ekstrakty, metoda "prick-to-prick")

Wykonanie
Testy punktowe wykonuje się na przednich (brzusznych) powierzchniach przedramion. Markerem do skóry zaznacza się w 2 szeregach w równych odstępach co 3 cm tyle punktów, ile będzie wykonanych nakłuć testowych. Na skórę nanosi się w wyznaczonych miejscach po 1 kropli roztworu alergenów testowych oraz substancję kontrolną dodatnią (dwuchlorowodorek histaminy 10 mg/1 ml) i ujemną (czysty rozpuszczalnik alergenów). Następnie skórę nakłuwa się specjalnym, trzymanym pionowo do powierzchni skóry, lancetem do testów skórnych poprzez kroplę testowanej substancji. Do każdego nakłucia należy stosować nowy, czysty lancet. Nakłucie powinno trwać 1 sekundę (tyle czasu zajmuje wypowiedzenie w myśli słów "jedna sekunda"). Lancetu nie należy naciskać zbyt mocno, aby nie doszło do krwawienia - jeżeli w miejscu ukłucia pojawi się krew, test należy powtórzyć w innym miejscu stosując mniejszy nacisk na lancet. Po nakłuciu wszystkich punktów, pozostałe na skórze krople alergenów testowych można zebrać za pomocą bibuły filtracyjnej lub ligniny, nie jest to jednak konieczne. Odczyt następuje po 15 minutach i polega na zmierzeniu średnicy bąbla i rumienia powstałych w miejscu ukłucia. Mierzy się średnicę największą oraz prostopadłą do niej, a następnie oblicza się i zapisuje wartość średnią obu pomiarów.

Interpretacja wyników
Interpretacja wyników testu punktowego opiera się na porównaniu średnicy bąbla wywołanego przez badany alergen oraz kontrolny płyn dodatni i ujemny. W przypadku powstania odczynu bąblowego na płyn kontrolny ujemny, bąbel wywołany przez testowany alergen porównuje się do średnicy bąbla histaminowego pomniejszonej o średnicę bąbla w kontroli ujemnej. Jeżeli wielkości bąbli: histaminowego i kontrolnego ujemnego są zbliżone, wyniki testu należy uznać za niemiarodajne. Również brak odczynu na płyn kontrolny dodatni świadczy o błędzie wykonania testów, najbardziej prawdopodobne jest, że zostały przeprowadzone u osoby przyjmującej leki o działaniu przeciwalergicznym. Za odczyn słabo dodatni, zapisywany jako jeden plus ("+") uznaje się bąbel, którego średnica jest równa lub większa od połowy średnicy bąbla histaminowego. Jeżeli alergen spowoduje powstanie bąbla o średnicy równej bąblowi histaminowemu, wynik uznaje się za dodatni ("++"), zaś jeżeli o większej - za silnie dodatni ("+++"). Obecność rozległego obrzęku lub nieregularnego nacieku ("nibynóżki") oznacza się czterema plusami ("++++"). Godne zalecenia jest zapisywanie wyników w postaci wartości liczbowych w systemie "bąbel/rumień", gdzie na przykład wynik 5/17 oznacza że średnica bąbla wywołanego przez daną substancję wyniosła 5 mm, a średnica rumienia 17 mm. Obok takiego systemu zapisu wyników, dla potrzeb badań naukowych stosuje się również inne, na przykład pomiary powierzchni bąbla i rumienia. W badaniach epidemiologicznych stosowana bywa również zasada, że za odczyn dodatni uznaje się bąbel o średnicy 3 mm lub większy.

Ograniczenia metody
Testy można wykonywać tylko w okresie remisji choroby, na skórze niezmienionej. Liczba dostępnych alergenów zawodowych jest ograniczona.

Przeciwwskazania
Testów nie wykonuje się na skórze zmienionej chorobowo oraz u osób w ciężkim stanie ogólnym. Przeciwwskazaniem do wykonania testów są ostre choroby infekcyjne, choroby z autoagresji oraz nowotwory złośliwe.